Home
De Kadoelerscheg
De Kadoelerscheg is een van de ‘scheggen’ van Amsterdam. Een scheg bestaat uit een aaneenschakeling van groengebieden en wateren. Het verbindt de natuur van Amsterdam-Noord met de natuur van het Waterland eromheen.
In de Kadoelerscheg leven bijzondere planten en dieren. Je vindt er bijvoorbeeld de grutto, de sperwer, de moeraswespenorchis, de hermelijn, de wezel, de steenmarter, de paling en de snoek. Ook zijn er speciale landslakjes en misschien zelfs de zeldzame noordse woelmuis.
Dit gebied is dus heel belangrijk voor de natuur in Noord en verdient goede zorg. Op deze website lees je meer over de stichting Kadoelerscheg, wat zij doen en hoe zij de Kadoelerscheg willen beschermen en verbeteren. Ook kun je lezen hoe jij kunt helpen.
31 juli 2026
Hoe gezond is het water in de Kadoelerscheg en in de rest van Amsterdam-Noord? Welke dieren en planten leven er, en wat zeggen zij over de waterkwaliteit?
Op 11 maart 2026 zijn bewoners van de Kadoelerscheg en andere delen uit Amsterdam Noord uitgenodigd door Noemie Smit van Aanpak Noord met de vraag om te willen meewerken aan het promotieonderzoek van Charlotte Mooij (Wageningen Universiteit), waarin zij samenwerkt met Sven Teurlincx (Nederlands Instituut voor Ecologie). Hier doen ze onderzoek naar waarden van natuur en water in de stad. En hoe het zelf deelnemen aan burgerwetenschap daar invloed op heeft. De aanwezige bewoners wilden graag meedoen en konden kiezen uit drie onderdelen voor zwemwaterkwaliteits- en biodiversiteitsonderzoek.
Wij van de Kadoelerscheg kozen voor het biodiversiteitsonderzoek.
De onderzoeken zijn zo ontworpen zodat wij, als amateurs, zelf kunnen meedoen. Bij dit onderzoek gaan we zelf op pad om gegevens te verzamelen. De wetenschappelijke begeleiding wordt verzorgd door Wageningen University en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW). De resultaten worden na afloop gedeeld met Stadsdeel Amsterdam-Noord en betrokken waterbeheerders (waaronder Rijkswaterstaat).
Het biodiversiteitsonderzoek bestaat uit twee onderdelen:
Waterdiertjes (macrofauna)
Met een schepnet worden waterdiertjes verzameld en op naam gebracht en ingevoerd met behulp van de Survey123 app. De aanwezigheid van bepaalde soorten vertelt veel over de kwaliteit van het water. De bemonstering duurt ongeveer 30 minuten per locatie en wordt uitgevoerd volgens een vaste methode.
eDNA-onderzoek
Op dezelfde plek wordt een e-DNA monster genomen. Door een filtertje wordt van water van de locatie een monster genomen, waarin DNA-sporen van planten en dieren aanwezig zijn. Door deze in een laboratorium te analyseren, kunnen ook soorten worden opgespoord die met het blote oog nauwelijks of niet zichtbaar zijn. Zo ontstaat een veel completer beeld van de biodiversiteit.
Door de resultaten van beide onderzoeksmethoden te combineren, ontstaat een goed beeld van de ecologische kwaliteit en biodiversiteit van het water in de Kadoelerscheg (en in Amsterdam-Noord).
De eerste metingen hebben inmiddels plaatsgevonden in week 30. De 2e metingen zullen in week 34 uitgevoerd gaan worden. Er is op 23 plaatsen onderzoek gedaan in Amsterdam-Noord. In de Kadoelerscheg zijn dat de volgende locaties:
- Riviertje Twiske bij de Voedseltuin Papaverplantsoen;
- In de Kadoelerbreek bij het Vikingpad
- Op twee plaatsen in de Wilmkebreekpolder
- In de middensloot in Tuinpark De Bongerd
- In de hoek van de sloot, IJdoornlaan/Vikingpad
- De sloot langs Blazerpad t.h.v Aakstraat
29 juli 2026
De waterspin is een van de leukste dieren die we tegenkomen bij ons wateronderzoek. Er zijn veel soorten spinnen, maar de waterspin is de enige die echt in het water leeft.
Toch ademt hij gewoon lucht, net als andere spinnen. Op zijn achterlijf zitten veel zachte, gekromde haartjes. Daartussen blijft lucht hangen als een kleine luchtbel. Met die lucht kan hij ademen.
De waterspin maakt onder water een soort huis van spinrag, tussen de waterplanten. Dat lijkt op een duikerklok. Hij vult dit huis met lucht die hij aan de wateroppervlakte verzamelt. Met zijn achterlijf brengt hij de lucht naar beneden en strijkt hij die in zijn onderwaterhuis.
Daar kan hij ’s nachts blijven zitten en wachten op een prooi. Met zijn gevoelige poten voelt hij trillingen in het water en vindt hij snel een dier om te vangen. De waterspin heeft sterk gif. Dat spuit hij in zijn prooi met zijn kaken. Als de prooi verdoofd is, sleept hij die naar zijn huis en zuigt hem leeg.
Het gif van de waterspin kan voor mensen erg pijnlijk zijn. Pas dus goed op als je een waterspin vangt.
30 juli 2026
Denk je bij wespen alleen aan de bekende limonadewespen op het terras? Dan hebben we een verrassing: in Nederland leven meer dan 5.000 verschillende wespensoorten! En ook in je eigen tuin of op je balkon zijn er al verrassend veel te vinden.
Om beter inzicht te krijgen in deze belangrijke insecten organiseert de Wespenstichting (samen met EIS Kenniscentrum Insecten) van 15 t/m 23 augustus 2026 de jaarlijkse Nationale Wespentelling 2026. Iedereen kan meedoen – ervaring is niet nodig.
Zoek in je tuin, op je balkon of tijdens een wandeling naar verschillende wespensoorten en zet ze op Tuintelling.nl of waarneming.nl
Hulp nodig bij herkennen?
Op Tuintelling.nl (soortenboek wespen), EIS-Academie en de website van de Wespenstichting vind je volop informatie. Ook kun je gebruikmaken van een handige zoekkaart om de soorten te herkennen of ga naar de wespenzoekkaart op de website van EIS.
De rivierkreeft in de Kadoelerscheg
29 juli 2026
Tijdens het biodiversiteitsonderzoek door vrijwilligers in de Kadoelerscheg en andere delen van Amsterdam-Noord worden regelmatig rivierkreeften gevangen. Maar waar komen deze dieren vandaan en welke rol spelen ze in onze sloten?
Biodiversiteitsonderzoek
Vroeger kwam de Europese rivierkreeft (Astacus astacus), een oorspronkelijke zoetwatersoort, ook in Nederland voor. Door watervervuiling en ziekten, zoals de kreeftenpest, is deze soort vrijwel uit Nederland en grote delen van West-Europa verdwenen. Waarschijnlijk leeft de Europese rivierkreeft in Nederland alleen nog op enkele plaatsen in Oost-Nederland.
De rivierkreeft die we in de Kadoelerscheg het meest aantreffen, is de gevlekte Amerikaanse rivierkreeft. Deze soort is rond 1970 via de aquariumhandel in Nederland terechtgekomen. Inmiddels leven er zes uitheemse soorten rivierkreeften in ons land, afkomstig uit Noord-Amerika en Azië.
Aanwinst of gevaar?
De gevlekte Amerikaanse rivierkreeft komt veel voor in sloten en vijvers. Hij verdraagt echter slecht brak water en wordt daarom nauwelijks gevonden in wateren die in verbinding staan met het IJ.
Rivierkreeften zijn alleseters. Ze eten insectenlarven, slakken, waterplanten en organisch afval. Snelle dieren, zoals vissen en kikkers, weten meestal aan hen te ontsnappen. Wanneer er weinig voedsel beschikbaar is, kunnen rivierkreeften zelfs kleine voedseldeeltjes uit het water filteren.
Omdat de gevlekte Amerikaanse rivierkreeft een exoot is, kan hij een bedreiging vormen voor de natuur. Exoten hebben vaak weinig natuurlijke vijanden en kunnen zich daardoor snel vermenigvuldigen. Grote aantallen rivierkreeften kunnen veel waterplanten en kleine waterdieren opeten, waardoor de biodiversiteit afneemt.
Om zich te beschermen tegen roofdieren, zoals vogels en grote vissen, graven rivierkreeften schuilgangen in oevers. Hierdoor kunnen oevers beschadigen en in sommige gevallen verzwakken. De rode Amerikaanse rivierkreeft graaft overigens veel intensiever dan de gevlekte Amerikaanse rivierkreeft.
Gelukkig krijgen de rivierkreeften inmiddels steeds meer natuurlijke vijanden. Zo eten onder andere de blauwe reiger, de fuut en waarschijnlijk ook de bruine rat rivierkreeften. Vroeger werd de Europese rivierkreeft ook door mensen gegeten. In Scandinavië is dat nog steeds een traditie en worden jaarlijks kreeftenfeesten georganiseerd.
Wat kunnen we doen?
Er zijn verschillende manieren om de overlast van Amerikaanse rivierkreeften te beperken. Glooiende oevers maken het voor de dieren moeilijker om gangen te graven. Ook het wegvangen van rivierkreeften kan lokaal helpen.
Minstens zo belangrijk is het verbeteren van de waterkwaliteit. Schonere sloten, met minder bestrijdingsmiddelen en andere schadelijke stoffen, zorgen voor sterkere en gevarieerdere ecosystemen. Daardoor krijgen ook andere planten en dieren meer kans om zich te herstellen.
Op pad in het najaar
Tijdens vochtige herfstdagen kun je rivierkreeften soms buiten het water tegenkomen. Ze lopen dan over paden of door het gras op zoek naar een nieuwe leefplek. Wanneer ze zich bedreigd voelen, steken ze hun scharen omhoog. Dat ziet er indrukwekkend uit, maar rivierkreeften vallen mensen niet aan. Wel is het verstandig voldoende afstand te houden, want met hun scharen kunnen ze stevig knijpen.
Tot slot
De gevlekte Amerikaanse rivierkreeft is inmiddels een vaste bewoner van de Kadoelerscheg en veel andere wateren in Amsterdam-Noord. Het is een opvallend en succesvol dier, maar ook een soort die invloed heeft op de natuur. Door de rivierkreeften en andere waterdieren goed te blijven volgen, krijgen we steeds meer inzicht in hun verspreiding en de gevolgen voor de biodiversiteit. Die kennis kan helpen bij het beheer van onze sloten en het behoud van een gezond watersysteem.
Bron: Koese, B. & Soes, M. (2011). De Nederlandse rivierkreeften
Meld je aan voor de Signal-app Natuuractie Kadoelerscheg en blijf op de hoogte van het allerlaatste nieuws. Stuur je naam en telefoonnummer naar info@kadoelerscheg.nl
Vlinders en klimaatverandering
Blog #45: Bijen op ruig klokje
Noord Zoekt Soort
Noord Zoekt Soort is een initiatief van stichting Kadoelerscheg en een samenwerking van groene vrijwilligers in Amsterdam-Noord. Het wordt ondersteund door de Groene Bondgenoten en Aanpak Noord (Gemeente Amsterdam).
Een weiland dat geen stad wil worden
